Czy umowa o dzieło wlicza się do emerytury i stażu pracy

Czy umowa o dzieło wlicza się do emerytury i stażu pracy

2026-06-01

Umowa o dzieło jest jedną z najpopularniejszych form współpracy cywilnoprawnej w Polsce, jednak jej wpływ na przyszłą emeryturę i staż pracy budzi wiele wątpliwości. W przeciwieństwie do umowy zlecenie, która od stycznia dwa tysiące dwudziestego szóstego roku wlicza się do stażu pracy, umowa o dzieło pozostaje całkowicie poza systemem ubezpieczeń społecznych i nie generuje żadnych okresów składkowych. Wyjątek stanowi praca na umowę o dzieło dla firmy, u której jesteś jednocześnie zatrudniony na umowie o pracę, taka umowa o dzieło podlega oskładkowaniu. Wtedy okres ten wlicza się do stażu pracy  Osoby pracujące wyłącznie na umowach o dzieło przez wiele lat mogą w przyszłości stanąć przed problemem braku wystarczającego stażu do uzyskania emerytury lub otrzymania jedynie minimalnego świadczenia.

Umowa o dzieło a składki ZUS

Umowa o dzieło charakteryzuje się całkowitym brakiem obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne. Ani zlecający ani wykonawca nie muszą płacić składek emerytalnych, rentowych, chorobowych, wypadkowych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także składki zdrowotnej. Jedynym obowiązkiem jest potrącenie zaliczki na podatek dochodowy, chyba że wykonawca złożył oświadczenie o niepobieraniu zaliczek gdy przewidywany roczny dochód nie przekracza trzydziestu tysięcy złotych.

Brak składek czyni umowę o dzieło atrakcyjną dla zlecających ze względu na niższe koszty. Dla wykonawcy oznacza to wyższe wynagrodzenie netto, jednak całkowity brak ochrony socjalnej i co najważniejsze - okresy pracy nie są rejestrowane przez ZUS i nie tworzą wkładu w przyszłą emeryturę.

Wpływ na wysokość przyszłej emerytury

Wysokość emerytury zależy bezpośrednio od sumy składek emerytalnych odprowadzonych w ciągu życia zawodowego. ZUS gromadzi składki na indywidualnym koncie, a następnie dzieli zgromadzony kapitał przez średnią dalszą długość życia. Umowa o dzieło, od której nie odprowadza się składek, w ogóle nie pojawia się w tym systemie.

Osoba pracująca całe życie wyłącznie na umowach o dzieło nie będzie miała zgromadzonego kapitału na koncie w ZUS. Po osiągnięciu wieku emerytalnego może ubiegać się jedynie o emeryturę społeczną wynoszącą obecnie jeden tysiąc osiemset dwadzieścia cztery złote osiemdziesiąt pięć groszy miesięcznie.

Dla przykładu - osoba zarabiająca cztery tysiące złotych brutto miesięcznie na umowie o pracę odprowadza składkę emerytalną siedemset osiemdziesiąt dwa złote czterdzieści groszy, co w ciągu dziesięciu lat daje zgromadzony kapitał prawie dziewięćdziesięciu czterech tysięcy złotych. Ta sama osoba pracująca przez dziesięć lat na umowie o dzieło nie odprowadzi ani złotówki.

Czy umowa o dzieło wlicza się do stażu pracy

Umowa o dzieło nie wlicza się do stażu pracy niezależnie od okresu wykonywania. Od stycznia 2026 roku rewolucyjna zmiana przepisów objęła umowy zlecenie prawem do wliczania do stażu pod warunkiem odprowadzania składek. Umowa o dzieło pozostała poza tym systemem.

Osoba, która przez piętnaście lat pracowała wyłącznie na umowach o dzieło, a następnie podjęła pierwszą umowę o pracę, ma staż pracy wynoszący zero lat. Oznacza to jedynie dwadzieścia dni urlopu zamiast dwudziestu sześciu dla osób z dziesięcioletnim stażem, dwutygodniowy okres wypowiedzenia zamiast trzymiesięcznego oraz brak prawa do odprawy emerytalnej czy nagród jubileuszowych.

Od stycznia 2026 roku każdy miesiąc pracy na umowie zlecenie z odprowadzanymi składkami wlicza się do stażu dokładnie tak samo jak miesiąc na etacie, podczas gdy miesiące na umowie o dzieło pozostają całkowicie niewidoczne.

Wyjątek - umowa z własnym pracodawcą

Istnieje jeden wyjątek od zasady braku oskładkowania. Gdy wykonawca zawiera umowę o dzieło ze swoim obecnym pracodawcą, z którym jednocześnie łączy go stosunek pracy, przepisy traktują taką umowę jako umowę o pracę w zakresie ubezpieczeń. Zlecający musi wówczas odprowadzać pełne składki emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe oraz zdrowotną.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych uważnie weryfikuje takie sytuacje, gdyż są często wykorzystywane do obniżenia kosztów. Jeśli ZUS stwierdzi, że umowa została zawarta między pracownikiem a jego pracodawcą lub podmiotem powiązanym, nałoży obowiązek wstecznego odprowadzenia składek wraz z odsetkami i karami.

Dobrowolne składki i ryzyko przekwalifikowania

Osoby pracujące na umowach o dzieło mogą dobrowolnie przystąpić do ubezpieczeń społecznych. Wymaga to złożenia wniosku i regularnego odprowadzania składek od zadeklarowanej podstawy nie niższej niż sześćdziesiąt procent prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. W roku 2026 minimalna podstawa wynosi dwa tysiące osiemset osiemdziesiąt cztery złote, a składka emerytalna i rentowa łącznie dziewięćset osiemnaście złotych miesięcznie.

Dobrowolne ubezpieczenie pozwala na tworzenie okresów składkowych wpływających na emeryturę, jednak nie wpływa na staż pracy w Kodeksie pracy. Dodatkowym rozwiązaniem jest odkładanie środków przez IKE, IKZE, pracownicze programy emerytalne czy fundusze dobrowolne.

Największym ryzykiem jest przekwalifikowanie przez ZUS na umowę zlecenie lub pracę. Przesłanki to brak konkretnego rezultatu, powtarzalny charakter czynności, narzucanie miejsca i czasu pracy oraz podporządkowanie. ZUS może nakazać wsteczne oskładkowanie wraz z odsetkami.

Podsumowanie

Umowa o dzieło jest formą całkowicie pozbawioną wpływu na przyszłą emeryturę i staż pracy. Osoby pracujące wyłącznie na umowach o dzieło muszą liczyć się z brakiem kapitału emerytalnego i koniecznością polegania na emeryturze społecznej wynoszącej około jednego tysiąca ośmiuset złotych miesięcznie. Rewolucyjna zmiana przepisów od stycznia 2026 roku objęła umowy zlecenie prawem do wliczania do stażu, jednak umowa o dzieło pozostała poza systemem.

FAQ - najczęściej zadawane pytania

Czy umowa o dzieło wlicza się do emerytury?

Nie, nie podlega składkom na ubezpieczenie emerytalne. Bez składek nie powstają okresy składkowe wpływające na świadczenie, chyba że wykonawca dobrowolnie przystąpi do ubezpieczenia.

Czy umowa o dzieło wlicza się do stażu pracy?

Nie, nigdy nie wlicza się do stażu niezależnie od okresu. Nawet po zmianach od stycznia dwa tysiące dwudziestego szóstego roku objętych umowami zlecenie, umowa o dzieło pozostała poza systemem.

Co jeśli pracuję tylko na umowach o dzieło?

Po osiągnięciu wieku emerytalnego otrzymasz emeryturę społeczną w granicach jednego tysiąca ośmiuset złotych miesięcznie. Nie będziesz miał kapitału emerytalnego na koncie ZUS.

Czy można dobrowolnie opłacać składki?

Tak, można przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia i opłacać składki od zadeklarowanej podstawy. W roku 2026 minimalna składka wynosi około dziewięciuset złotych miesięcznie.

Kiedy umowa o dzieło podlega składkom ZUS?

Tylko gdy zawarta z własnym pracodawcą, z którym wykonawca łączy stosunek pracy. Wtedy jest traktowana jak umowa o pracę i podlega pełnemu oskładkowaniu.

Czy ZUS może przekwalifikować umowę o dzieło?

Tak, może zakwestionować charakter jeśli stwierdzi że faktycznie nie dotyczy wykonania konkretnego dzieła. Wtedy nałoży wsteczne oskładkowanie wraz z odsetkami.

Różnica między umową o dzieło a zlecenie?

Umowa zlecenie podlega składkom emerytalnym i od roku 2026 wlicza się do stażu. Umowa o dzieło nie podlega składkom, nie wpływa na emeryturę ani staż.

Czy warto pracować na umowie o dzieło myśląc o emeryturze?

Z perspektywy emerytury jest najmniej korzystną formą. Jeśli nie masz innego ubezpieczenia, lepiej wybierać umowę zlecenie lub pracę albo dobrowolnie opłacać składki.