Czy praktyki zawodowe wliczają się do stażu pracy?

Czy praktyki zawodowe wliczają się do stażu pracy?

2026-03-10

Długość stażu pracy odgrywa istotną rolę w kształtowaniu uprawnień pracowniczych – od długości urlopu, przez dodatki stażowe, aż po wysokość odprawy emerytalnej. Osoby, które odbywały praktyki zawodowe podczas nauki, często zastanawiają się, czy ten okres można zaliczyć do doświadczenia zawodowego. Odpowiedź nie jest jednoznaczna i zależy od wielu czynników prawnych.

Podstawowe zasady wliczania okresów do stażu pracy

Praktyki zawodowe w większości przypadków nie podlegają zaliczeniu do stażu pracy. Kluczowym kryterium decydującym o możliwości zaliczenia danego okresu jest jego charakter prawny oraz podstawa, na jakiej był realizowany. Staż pracy obejmuje przede wszystkim okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę oraz inne okresy, za które były odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne.

Praktyczna nauka zawodu realizowana w ramach programu nauczania szkolnego, bez zawarcia indywidualnej umowy o pracę z zakładem pracy, stanowi wyłącznie element procesu edukacyjnego. Uczestniczący w niej uczniowie pozostają w stosunku administracyjnoprawnym ze szkołą, a nie w stosunku pracy z podmiotem, u którego odbywają praktyki. Praktyki te dokumentowane są świadectwem szkolnym, które nie ma znaczenia przy ustalaniu stażu pracy.

Sytuacja zmienia się, gdy oprócz nauki w szkole uczeń zawarł z zakładem pracy indywidualną umowę o naukę zawodu. Wówczas praktyczna nauka zawodu łączy się z faktycznym zatrudnieniem w charakterze młodocianego pracownika, a ten okres może zostać zaliczony do stażu jako okres składkowy.

Zatrudnienie młodocianych – kiedy praktyki są okresem składkowym

Według ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za okresy składkowe uznaje się przypadające przed listopadem 1991 roku okresy zatrudnienia młodocianych na warunkach obowiązujących przed styczniem 1975 roku.

Umowa o naukę zawodu określa rodzaj nauki, czas trwania, wysokość wynagrodzenia oraz prawa i obowiązki młodocianego. Dzięki niej uczeń przygotowuje się do przyszłej pracy, łącząc obowiązki młodocianego pracownika z nauką.

Dokumentem potwierdzającym taki okres nie jest świadectwo szkolne, ale świadectwo pracy lub zaświadczenie pracodawcy stwierdzające, że osoba w trakcie nauki była równocześnie pracownikiem. Tylko taki dokument brany jest pod uwagę przy ustalaniu uprawnień emerytalno-rentowych.

Różnica między świadectwem szkolnym a świadectwem pracy

Praktyczna nauka zawodu ucznia dokumentowana świadectwem szkolnym nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu uprawnień emerytalno-rentowych. Świadectwo szkolne potwierdza realizację programu nauczania, nie stanowi więc dowodu zatrudnienia.

Świadectwo pracy wydawane przez zakład pracy to zupełnie inna sytuacja. Potwierdza faktyczne zatrudnienie na podstawie umowy o naukę zawodu i stanowi podstawę do zaliczenia tego okresu jako składkowego. Osoba posiadająca takie świadectwo może skutecznie domagać się uznania tych lat przy obliczaniu stażu pracy.

Sąd Najwyższy podkreślał, że sam fakt odbywania przez ucznia zajęć praktycznych nie ma decydującego znaczenia. Konieczne jest zbadanie statusu prawnego – czy pozostawał wyłącznie w relacji uczeń-szkoła, czy również w stosunku pracy z zakładem.

Praktyki w szkołach policealnych i zawodowych współcześnie

Obecnie uczniowie szkół policealnych i zawodowych odbywają praktyki zawodowe jako element kształcenia zawodowego. Praktyki realizowane są na podstawie porozumień między szkołą a zakładem pracy. Uczniowie pozostają pod opieką szkoły i podlegają przepisom dotyczącym systemu oświaty, a nie kodeksowi pracy.

Praktyki mają charakter edukacyjny – ich celem jest zdobycie umiejętności praktycznych i przygotowanie do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje. Uczestnik nie otrzymuje wynagrodzenia, nie są odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne, a obecność dokumentowana jest w dzienniku praktyk.

Podobnie studenci odbywający praktyki w ramach programu studiów nie mogą ich zaliczyć do stażu pracy, chyba że zawrą z podmiotem umowę o pracę lub umowę cywilnoprawną, z której będą odprowadzane składki. Wtedy podstawą wliczenia okresu będzie umowa i fakt opłacania składek, a nie samo uczestnictwo w praktykach.

Nowe przepisy od roku 2026

Od pierwszego stycznia 2026 weszły w życie zmiany dotyczące wliczania okresów do stażu pracy. Przepisy wprowadzają możliwość zaliczenia również okresów zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych, prowadzenia działalności gospodarczej czy pracy za granicą.

Nowe regulacje nie zmieniają jednak zasad dotyczących praktyk zawodowych odbywanych w ramach programu nauczania. Praktyki szkolne i studenckie, jeśli nie były połączone z faktycznym zatrudnieniem i odprowadzaniem składek, nadal nie podlegają zaliczeniu. Zmiany dotyczą osób pracujących na umowach zlecenia lub prowadzących działalność – te okresy mogą zwiększyć staż pracy.

Pracownicy mają dwadzieścia cztery miesiące na dostarczenie dokumentów potwierdzających okresy podlegające zaliczeniu. Kluczowym dokumentem jest zaświadczenie z ZUS potwierdzające opłacenie składek na ubezpieczenia.

Praktyki zawodowe odbywane w ramach programu nauczania szkół policealnych, techników czy studiów nie wliczają się do stażu pracy. Wyjątek stanowią okresy zatrudnienia młodocianych na podstawie indywidualnej umowy o naukę zawodu zawartej z zakładem pracy, dokumentowane świadectwem pracy. Nowe przepisy od roku 2026 rozszerzają katalog okresów wliczanych do stażu, ale nie obejmują praktyk szkolnych niebędących faktycznym zatrudnieniem.